مجله کافئین مود
رابطه قهوه و فشار خون؛ قهوه فشار را بالا میبرد یا پایین؟
آیا تاکنون در کنار لذت بردن از نوشیدن قهوه، به تاثیرات مصرف قهوه بر فشار خون فکر کردهاید؟ یا اینکه تغییرات فشار خون را بعد از نوشیدن قهوه احساس کردهاید؟ رابطه قهوه و فشار خون در مطالعات مختلف ثابت شده است. بهصورت خلاصه میتوان گفت که کافئین فشار خون را بهصورت موقت بالا میبرد. البته این تاثیر با توجه به عملکرد بدنی هر فرد و مصرف طولانی مدت میتواند متفاوت باشد. همچنین نوع نوشیدنی قهوه نیز در میزان افزایش خون نقش دارد. یک نوشیدنی شیرین بیشتر میتواند فشار خون را بالا ببرد. در این مقاله بهصورت تخصصی تاثیرات قهوه بر فشار خون را بررسی خواهیم کرد.
قهوه فشار خون را بالا میبرد یا پایین؟
طبق مطالعات انجام شده، مصرف قهوه و فشار خون بالا به هم مرتبط هستند. زیرا کافئین با تحریک سیستم عصبی، فعالسازی سیستم (RAAS) و مهار گیرندههای آدنوزین، سطح ترکیباتی که در انبساط عروق خونی نقش دارند را کاهش میدهد. در نتیجه عروق خونی منقبض شده و خون با فشار بیشتری در بدن حرکت میکند. افزایش فشار خون بعد از نوشیدن قهوه، موقت بوده و در 3 ساعت اول بعد از مصرف، بیشتر خواهد بود.
اما گاهی این قضیه در برخی از افراد ممکن است کاملا بالعکس باشد. ممکن است سیستم عصبی یک فرد بعد از مدتها نوشیدن قهوه، واکنش عکس نشان بدهد و دچار افت فشار شود. اگر تکرر ادرار بعد از نوشیدن قهوه زیاد باشد و بدن دچار کم آبی شود، افت فشار اتفاق خواهد افتاد. همچنین کسانی که به کافئین حساسیت دارند، معمولا دچار افت فشار بعد از نوشیدن قهوه میشوند.
تاثیر قهوه بر فشار خون
قهوه پرمصرفترین نوشیدنی در دنیا است که به شکلهای مختلفی در رژیم غذایی افراد وجود دارد. این نوشیدنی محبوب دارای کافئین و ترکیبات زیست فعالی است که میتوانند به نحوی بر فشار خون و بهدنبال آن بر عملکرد قلب تاثیر بگذارند.
تاثیر کافئین بر سیستم RAAS
رابطه فشار خون و کافئین چیست؟ مطالعات زیادی در زمینه تاثیرات کافئین بر عروق خونی انجام شده است. نتیجه این مطالعات نشان میدهند که کافئین میتوان بر سیستم رنین-آنژیوتانسین-آلدوسترون تاثیر بگذارد. کافئین باعث فعال شدن گیرندههایی در کلیه میشود. این گیرندهها رنین ترشح میکنند و با تبدیل پروتئینهای کبد به آنژیوتانسین که نوعی (تنگ کننده عروق خونی) است، باعث انقباض عروق میشود و فشار خون را بالا میبرد. از طرفی کافئین با افزایش ترشح آلدوسترون و تاثیر بر کلیهها، جذب سدیم را افزایش میدهد که عامل موثری در افزایش فشار خون است.
طبق اطلاعات PubMed، مصرف 200 تا 300 میلیگرم کافئین که معادل 1 یا 2 فنجان قهوه است، میتواند سطح رنین را 20 تا 30 درصد و سطح آلدوسترون را 15 تا 25 درصد بالا ببرد. این میزان کافئین مقدار 8.1 mmHG فشار خون سیستولیک و 5.7 mmHG فشار خون دیاستولیک را در سه ساعت نخست بعد از نوشیدن قهوه، بالا میبرد.
تاثیر کافئین بر گیرنده های آدنوزین
آدنوزینها با اتصال به گیرندههای خاصی در بدن منجر به گشاد شدن عروق خونی میشوند. رابطه قهوه و فشار خون با مهار کردن گیرندههای آدنوزین مشخص میشود. کافئین قهوه میتواند فعالیت عصبی را بهشدت افزایش بدهد، ترشح اپی نفرین و نور اپی نفرین را افزایش بدهد و در نتیجه عروق خونی را تنگ و فشار خون را بالا ببرد.
مختل شدن عملمرد اندوتلیال
سلولهای اندوتیال در پوشش داخلی عروق خونی وجود دارند که ترکیباتی مانند تیریک اکساید را ترشح میکنند. این ترکیبات در انبساط عروق خونی نقش دارند. از تاثیرات مصرف قهوه بر فشار خون، میتوان به کاهش تولید نیتریک اکساید و انقباض عروق خونی اشاره کرد.
آیا افراد مبتلا به فشار خون میتوانند قهوه مصرف کنند؟
بله. تاثیر قهوه با توجه به واکنش بدنی هر فردی میتواند متفاوت باشد. اما اگر فشار خون شما دائما بالا باشد، بایستی به چند نکته زیر دقت کنید.
- اگر فشار خون را با رژیم غذایی یا دارو کنترل میکنید، معمولا مصرف 1 یا 2 فنجان قهوه در روز میتواند بیخطر باشد. اما بایستی بحث تداخل دارویی را با پزشک مطرح کنید.
- اگر بهغیر از فشار خون بالا، مشکلات قلبی نیز دارید، حتما مقدار کافئین مصرفی مجاز را از پزشک خود بپرسید.
- اگر نگران فشار خون بالا هستید، قهوههای بدون کافئین مانند کپسول قهوه دولچه گوستو آمریکانو مصرف کنید. همچنین میتوانید قهوههای عربیکای ساکوئلا یا کپسول قهوههای استارباکس که 100 درصد عربیکا هستند را جایگزین قهوه روبوستا کنید.
- اگر فشار خون کنترل نشده دارید، بهتر است تا زمانی که وضعیت فشار خون پایدار میشود، قهوه ننوشید.
- اگر مصرف قهوه را به تازگی شروع کردهاید، فشار خون را قبل و بعد از نوشیدن قهوه اندازه بگیرید و با توجه به این نوسان، مقدار قهوهای که میتوانید بنوشید را مشخص کنید.
- بهجای نوشیدنیهای غلیظ اسیدی مانند اسپرسو، نوشیدنیهای لاین شیر قهوه مانند موکاچینو یا انواع لاته را جایگزین کنید که ملایمتر هستند.
- نوشیدن قهوه و فشار خون بالا در مواقعی که از خواب بیدار میشوید، بعد از ورزش و نزدیک خواب میتواند خطرناک باشد. زیرا فشار خون بهصورت طبیعی در این مواقع بالا میباشد و بهتر است از نوشیدن قهوه در این مواقع خودداری کنید.
نکات مهم در تاثیر قهوه بر فشار خون
حال که ارتباط قهوه و فشار خون را ذکر کردیم، بهتر است نکات مهمی که باید در مصرف قهوه در نظر بگیرید نیز بشناسید. مقدار قهوه مجاز در طول روز، وضعیت جسمانی، نوع قهوه، تداخل دارویی، همگی از نکات حائز اهمیت هستند.
بیش از حد مجاز کافئین مصرف نکنید
برای کاهش تاثیرات مصرف قهوه بر فشار خون، بهتر است بیش از مقدار مجاز کافئین مصرف نکنید. 200 تا 300 میلیگرم کافئین در روز میتواند بر فشار خون تاثیر بگذارد. اما اگر مقدار کافئین مصرفی از 400 میلیگرم بیشتر بشود، ممکن است عوارضی بر روی بدن داشته باشد. البته این اعداد برای همه افراد یکسان نیست. ممکن است برخی از افراد به مقدار کمتر کافئین واکنش نشان بدهند و برخی دیگر نیز با مصرف کافئین بیشتر مشکل نداشته باشند.
با فشار بالا قهوه ننوشید
اگر قبل از نوشیدن قهوه احساس کردید که فشار خونتان بالا است، از نوشیدن قهوه خودداری کنید. زیرا فشار را بالاتر میبرد
تاثیر کافئین در مصرف دائم قهوه کمتر است
تاثیر نوشیدن قهوه و فشار خون پایین و بالا در افرادی که منظم قهوه مینوشند، قابل پیشبینی است و بعد از مدتی تاثیر چندانی روی بدن ندارد. معمولا افزایش فشار خون موقت در افرادی که منظم قهوه مینوشند، تا 3 ساعت ادامه دارد. اما افرادی که گاهی اوقات قهوه مینوشند یا عادت به نوشیدن قهوه ندارند، تاثیرات بر فشار خون بیشتر است. افزایش موقت فشار خون در این گروه از افراد گاهی تا 6 ساعت ادامه دارد.
مصرف کافئین با برخی از داروها تداخل دارد
کافئین قهوه با برخی از داروهای مسدود کننده بتا مانند پروپرانول ممکن است تداخل داشته باشد. بهتر است پیش از مصرف قهوه با پزشک خود مشورت کنید.
بهترین زمان نوشیدن قهوه را انتخاب کنید
بهترین زمان نوشیدن قهوه معمولا 9 تا 11 صبح است. اگر برای رفع خوابآلودگی بعد از ظهر میخواهید قهوه بنوشید، ساعت 13 تا 15 مناسب است. اگر میخواهید در طول شب بیدار بمانید، 6 ساعت قبل از خواب قهوه بنوشید. مصرف قهوه در اول صبح که فشار خون بالا است، میتواند خطرناک باشد.
درمان افت فشار بعد از نوشیدن قهوه
- برای جبران آب از دست رفته بدن، آب بنوشید. نوشیدن آب به حفظ آب بدن و برگشت فشار خون به حالت تعادل کمک میکند.
- خوراکیهای نمکی مانند زیتون شور میل کنید که به بالا بردن فشار کمک میکنند.
- بهجای فعالیت کردن و از دست دادن انرژی، در یک مکان خنک استراحت کنید. آرامش برای بهبود وضعیت فشار خون مفید است.
- مواد غذایی شیرین حاوی کربوهیدرات مانند موز، خرما و عسل میل کنید تا در عرض چند دقیقه فشار خونتان بالا برود.
- از خوردن خوراکیهای ترش و یا غذاهای حاوی سیر که باعث تشدید افت فشار میشوند، پرهیز کنید.
سخن پایانی
نوشیدن قهوه با تاثیراتی که بر سیستم عصبی، گیرندههای آدنوزین و کاهش هورمونها و ترکیبات منبسط کننده عروق خونی دارد، میتواند عروق خونی را تنگ و فشار خون را بالا ببرد. البته این مسئله در افرادی که به کافئین حساسیت دارند یا بدنشان واکنش متفاوتی به کافئین دارد، میتواند برعکس باشد و باعث افت فشار شود. برای جلوگیری از بروز چنین حالاتی، بهتر است بیش از مقدار 200 تا 300 میلیگرم کافئین در روز مصرف نکنید یا اینکه قهوههای بدون کافئین و کم کافئین را جایگزین قهوههای فول کافئین کنید. چنانچه دچار افت فشار شدید، فشار خون را از طریق یکی از روش های ذکر شده بالا ببرید.
پرسشهای متداول
آیا قهوه فشار خون را پایین میاورد؟
بهطور کلی نوشیدن قهوه و فشار خون بالا با هم مرتبط هستند. اما گاهی برخی از افراد با نوشیدن قهوه دچار افت فشار میشوند که دلیل آن حساست به کافئین و کم آبی بدن میباشد.
نسکافه فشار خون را بالا میبرد یا پایین؟
نسکافه نوعی قهوه فوری است که کافئین دارد و طبیعتاً فشار خون را بالا میبرد. با توجه به اینکه نسکافه حاوی شکر نیز میباشد، در افزایش فشار خون تاثیر بیشتری دارد.
میزان مجاز مصرف قهوه برای افراد با فشار خون بالا چقدر است؟
افرادی که فشار خون کنترل شده دارند میتوانند روزانه 1 تا 2 فنجان قهوه مصرف کنند.
آیا قهوه اسپرسو فشار خون را بالا میاورد؟
بله. قهوه اسپرسو در مقایسه با قهوههای لاین شیر قهوه، غلظت بالاتری دارد و کافئین آن بیشتر است. بههمین دلیل آن را در حجم کمتری نیز سرو میکنند. هر شات اسپرسو حدودا (63 تا 80 میلیگرم) کافئین دارد. طبق مطالعات انجام شده، هر شات اسپرسو میتواند فشار خون را 5 تا 15 میلیمتر جیوه در طول 30 دقیقه تا 2 ساعت افزایش بدهد. این تغییرات در فشار خون سیستولیک بیشتر است.
